Pazaryerinde ürün başına gerçekte ne kalıyor

Bu adım neyi çözer

Bu adımda kataloğunuzdaki her ürün için tek bir soruya cevap veriyorsunuz: bu ürün pazaryerinde satıldığında elde para kalıyor mu? Cevaba göre ürünler üçe ayrılır — listelenir, sınırda, listelenmez — ve karar ürün bazında verilir, katalog geneline değil. Pazaryerine girip girmeme kararı pazaryeri mi kendi sitem mi adımında verildi; burada o kanalın ürün başına hesabı var.

Karar için üç girdi gerekir: satıcı panelinizdeki güncel komisyon oranı ve varsa hizmet bedelleri, ürünün ambalajlı ölçüsü ve ağırlığı ile pazaryerinin kargo bedeli, ve önceki adımdan gelen KDV hariç birim maliyet ile iade oranı. Üçü de elinizde değilse hesap değil tahmin yapıyorsunuz demektir.

Kime gerekli, kime değil

Pazaryerinde satan ya da satacak herkes için bu adım zorunlu değil ama kaçınılmazdır; hesabı yapmadan yüklenen katalog, hesabı sizin yerinize ay sonu hakedişinde yapar.

Yalnız kendi sitenizde satıyorsanız önceki adımın hesabı yeterlidir. İkinci kanal olarak pazaryerini düşünüyorsanız ikinci kanala geçiş sırası adımı zamanlamayı, bu adım rakamı verir.

Firmaya satıyorsanız pazaryeri çoğu zaman kanalınız değildir; teklif, vade ve sözleşme pazaryeri akışına sığmaz. Bu ayrım hedef müşteri adımında yapıldı.

Yasal dayanak

Burada bir yükümlülük yok; iki hüküm hesabın iki kalemini yerine oturtur.

Komisyonun KDV'si. Pazaryeri size komisyon için fatura keser ve faturada KDV vardır. 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 29. maddesinin 1-a bendine göre size yapılan hizmet için düzenlenen faturada gösterilen KDV'yi kendi hesapladığınız KDV'den indirirsiniz; 58. maddeye göre bu vergi gider de yazılmaz. Yani komisyonun KDV'si kâr hesabında maliyet değildir; ama pazaryeri onu hakedişinizden keser, siz de ancak KDV beyannamesinde geri alırsınız. Kâr tablosunda görünmez, nakit tablosunda görünür.

Hakedişin zamanı. 6563 sayılı Kanun'un ek 1. maddesinin 2-a bendi, satış bedelinin pazaryerinin tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren beş iş günü içinde ödemenin eksiksiz yapılmamasını haksız ticari uygulama sayar. Bu kural kâr hesabını değil nakit hesabını ilgilendirir; ayrıntısı pazaryeri sözleşmesi ve nakit akışı adımlarında.

Bu sayfa vergi görüşü değildir; KDV mükellefi değilseniz ya da indirim hakkınız kısıtlıysa komisyon KDV'si sizin için gerçek maliyet olur — durumunuzu mali müşavirinize sorun.

Neden ayrı bir hesap

Pazaryerinde satış, kendi sitenizdeki satıştan üç yerde yapısal olarak farklıdır. Birincisi, komisyon KDV dahil satış fiyatı üzerinden hesaplanır; yani müşteriden tahsil edip devlete ödeyeceğiniz KDV'nin üzerinden de komisyon ödersiniz. İkincisi, kargo pazaryerinin anlaşmasıyla ve çoğu zaman desi üzerinden fiyatlanır; kendi kargo anlaşmanız burada geçmez. Üçüncüsü, para hemen değil hakedişle gelir.

Sonuç şu: kendi sitenizde kâr eden bir ürün, pazaryerinde zarar ettirebilir. Bunu ürün bazında hesaplamadan katalog yüklemek en yaygın ve en pahalı e-ticaret hatasıdır; çünkü zarar satış başına tekrar eder ve satış arttıkça büyür.

Komisyon oranını nereden alacaksınız

Bu sayfada komisyon oranı tablosu yayınlamıyoruz ve internetteki tablolara güvenmemenizi öneriyoruz.

Gerekçesi şu: oran pazaryerine, ürün kategorisine, satıcı seviyenize ve kampanya dönemine göre değişir. Kamuya açık, güncel ve bağlayıcı tek bir tablo yoktur; internette bulunan listeler çoğunlukla eskimiştir ve hangi alt kategoriye ait olduğu belli değildir.

Doğru kaynak tek: kendi satıcı sözleşmeniz ve satıcı panelinizdeki güncel oran. Panelde oranı ürün kategorisi bazında görürsünüz; aynı kataloğun iki ürünü farklı oranda olabilir. Oran değişikliği size bildirilmek zorundadır ve bildirimden sonra fesih hakkınız vardır; usulü pazaryeri sözleşmesi adımında. Bildirimi okumayan satıcı, oranın değiştiğini hakedişten öğrenir.

Ne tutar

Hesap ücretsizdir; araç sitede. Kalemler ve her birinin neye bağlı olduğu:

Bu kalemlerin tutarı sizin sözleşmenizden ve ölçümünüzden gelir; burada tutar yok.

Nasıl hesaplanır

Pazaryeri komisyonu ve net kâr hesaplayıcısı kalemleri birlikte hesaplar. Girdiler: KDV dahil satış fiyatı, KDV hariç ürün maliyeti, ürünün KDV oranı, sözleşmenizdeki komisyon oranı, kolinin en-boy-yükseklik ölçüsü ve gerçek ağırlığı, anlaşmanızdaki desi başına kargo bedeli, ve paketleme-iade-reklam gibi diğer giderlerin ürün başına toplamı.

Hesabın kalemleri

Araç şu sırayla ilerler; elle yapacaksanız sıra aynıdır:

1. KDV dahil satış fiyatından matrahı ayırın. Matrah, KDV hariç hasılatınızdır; aradaki fark tahsil edilip devlete ödenecek KDV'dir, gelir değildir.
2. Komisyonu KDV dahil fiyat üzerinden hesaplayın. Sözleşme oranınız × KDV dahil fiyat. Matrah üzerinden hesaplarsanız komisyonu olduğundan küçük görürsünüz.
3. Komisyonun KDV'sini ayrı tutun. Hakedişten kesilir, kâr hesabına girmez, indirilecek KDV olarak beyannamede geri alınır.
4. Kargoyu desiyle hesaplayın. Hacimsel ağırlık ile gerçek ağırlıktan büyük olanı, desi başına bedelle çarpılır.
5. Hizmet bedelleri, iade payı, ambalaj ve reklam payını "diğer" kalemine toplayın.
6. Net kâr = matrah − ürün maliyeti − komisyon − kargo − diğer. Marj, net kârın matraha oranıdır.

Örnek, kendi rakamlarınızı koyun ve oranları panelinizden alın: matrah 1.000, KDV hariç ürün maliyeti 600 olsun. Komisyon, kargo ve diğer giderler düşülmeden önce elinizde 400 var; bu, o ürünün pazaryeri payı eşiğidir. Komisyon, kargo ve diğer kalemlerin toplamı 400'ün altında kaldığı sürece ürün para bırakır; toplam 400'e yaklaştıkça sınırdadır; 400'ü geçtiği anda her satış zarardır. Eşik sayısını bilmek, oran değiştiğinde ya da kampanyaya girerken hesabı baştan yapmadan "hâlâ kârlı mıyım" sorusuna cevap verir.

Aynı örnekte iade payını unutmayın: iade oranınız yüzde beşse ve bir iade size gidiş-dönüş kargo ile yeniden paketleme olarak 120'ye mal oluyorsa, ürün başına 6 "diğer" kalemine girer. Küçük görünür; ayda bin adette 6 bin eder.

Desi nedir, neden önemli

Kargo bedeli çoğu zaman ağırlığa değil hacimsel ağırlığa göre belirlenir. Sektörde yaygın formül: kolinin en, boy ve yüksekliği santimetre olarak çarpılır, üç bine bölünür; kargo firması gerçek ağırlık ile bu sayıdan büyük olanı esas alır. Bölen anlaşmaya göre farklı olabilir; araç sektör standardını kullanır, sözleşmenizde farklı bir bölen yazıyorsa sonucu ona göre okuyun.

Aritmetiği görün: 30 × 20 × 15 santimlik koli 9.000 santimetreküptür, üç bine bölünce 3 desi; ürün 2 kilo ise 3 desiden ücretlenir. Koliyi 30 × 20 × 10 yaparsanız 2 desi; kargo bedeli üçte bir düşer ve bu her gönderide tekrar eder. Hafif ama hacimli üründe — yastık, abajur, oyuncak kutusu — kargo, ürün maliyetini geçebilir; ambalajı bir santim küçültmek doğrudan kâra yazar.

Ambalaj ölçünüzü araca girip desinizi görün; sonra ölçüyü küçültüp farkı ölçün. Kargo anlaşmasında pazarlık, ücretsiz kargo eşiği ve kendi sitenizdeki kargo kararı kargo anlaşması ve desi adımında; iade kargosunun kimde kaldığı iade lojistiği adımında. Burada yalnız desinin ürün başına kâra etkisini hesaplıyorsunuz.

Karar: hangi ürün listelenir

Hesabı katalog geneline uyguladığınızda ürünler üçe ayrılır:

• Rahat kâr edenler. Listelenir; pazaryeri içi reklam da verilebilir, çünkü reklam payı düşüldükten sonra da marj kalır.
• Sınırda olanlar. Listelenir ama indirim ve kampanyaya sokulmaz. Üç kaldıraç denenir: ambalajı küçültüp desiyi düşürmek, fiyatı bir kademe yükseltmek, ürünü tek başına değil setle satarak sabit kalemleri sepete yaymak.
• Zarar edenler. Pazaryerinde listelenmez. Kendi sitenizde satılabilir ya da fiyatı yükseltilir; "ciro olsun, görünürlük artar" diye devam etmek zararı ölçekli hâle getirmektir.

Sonucu bir tabloya yazın: ürün, matrah, pazaryeri payı eşiği, komisyon + kargo + diğer toplamı, net kâr, grup. Bu tablo sizin listeleme politikanızdır; kampanya daveti geldiğinde kampanya oranıyla yeniden hesaplanır. Kampanya döneminde oran ve kargo koşulu değişebilir; o dönemin oranıyla eşiği aşan ürün kampanyaya girmez.

Aynı ürünü hem pazaryerinde hem kendi sitenizde satıyorsanız iki hesap yan yana durur; kendi sitenizdeki net kâr için kâr marjı hesaplayıcısı yeterlidir. Fark, pazaryerinin size sağladığı trafiğin bedelidir; o bedeli ödemeye değip değmediği müşteri kazanma maliyeti adımında ölçülür.

Ne kadar sürer

Katalog başına bir gün; ürün başına birkaç dakika, çünkü çoğu ürün aynı kategori oranını ve benzer koli boyunu paylaşır. Kampanya daveti geldiğinde yarım gün tekrar.

Bağımlılık: önceki adımdaki KDV hariç maliyet tabanı olmadan bu hesap kurulamaz; bu hesap bitmeden pazaryerinde ürün yüklenmemeli ve kampanyaya girilmemeli. Hakediş vadesinin nakit etkisi bu adımın değil, son adımın konusudur.

Nereden yapılır

Hesabı siz yaparsınız. Komisyon oranı ve hizmet bedelleri satıcı panelinizde; kargo bedeli pazaryerinin kargo sayfasında ya da panelde; desi için koliyi kendiniz ölçersiniz. Komisyon faturasındaki KDV'nin indirimini ve beyanını mali müşaviriniz yapar; ona pazaryeri faturalarının her ay düzenli ulaştığından emin olun.

Sonucunuzu Nakit Akışı Yönetimi kategorisinde tartışabilirsiniz. İşe yarayan soru şöyle kurulur: "Şu kategoride matrahın üçte biri komisyon ve kargoya gidiyor, iade payıyla ürün sınırda kalıyor; aynı kategoride satan var mı, ambalajı küçültmek dışında ne işe yaradı?" Oran paylaşmadan, oranın payını paylaşarak sorun.

Sık yapılan hata

Komisyonu matrah üzerinden hesaplamak. Komisyon KDV dahil fiyat üzerinden kesilir; matrahla hesaplayan satıcı komisyonu eksik görür ve hakediş beklediğinden küçük gelir.

Komisyonun KDV'sini maliyet yazmak ya da nakitten düşmemek. İki yönlü hata. Maliyet yazan, kârlı ürünü zararlı sanıp listeden çıkarır; nakitten düşmeyen, hakedişin neden küçük geldiğini anlamaz. Kâr hesabına girmez, nakit hesabına girer.

Kampanya komisyonunu normal komisyon sanmak. Kampanya dönemlerinde oran ve kargo koşulu değişebilir; kampanyaya normal oranla hesaplanmış eşikle giren satıcı, kampanya bitince zararı görür.

Ücretsiz kargoyu maliyete koymamak. "Ücretsiz kargo" müşteri için ücretsizdir, sizin için değil; desi bedeli her gönderide sizden çıkar.

Ürünü ölçüp koliyi ölçmemek. Desi koliye göre hesaplanır; ürün ölçüsüyle yapılan hesap ilk faturada bir üst desi kademesinden gelir.

Tek bir ürünle hesap yapıp katalog geneline uygulamak. Kategori başına komisyon, ürün başına desi farklıdır; "ortalama ürün" diye bir şey yoktur.

Bu adım bitti mi?

• Komisyon oranını kendi satıcı panelimden aldım, internetten değil; kategori bazında farkları biliyorum.
• Komisyonu KDV dahil fiyat üzerinden hesapladım; komisyonun KDV'sini kâr hesabından çıkarıp nakit hesabına yazdım.
• Her ürün grubunun ambalajlı ölçüsünü girip desisini gördüm; küçültülebilecek koliyi not ettim.
• İade payını ve hizmet bedellerini "diğer" kalemine ekledim.
• Kataloğumu kâr eden / sınırda / zarar eden diye ayırdım; her ürünün pazaryeri payı eşiğini biliyorum.
• Zarar eden ürünleri pazaryerinde listelemiyorum; sınırdakiler kampanyaya girmiyor.

Sonraki adım

Kâr hesabı ürün tarafında tamam. Şimdi tahsilat tarafına bakıyoruz: kendi sitenizde kartla satışta komisyon, BSMV ve blokaj sonrası hesabınıza ne geçiyor ve taksit kademesi arttıkça ürün başına kâr nerede eşiğin altına iniyor?