Taksitli satışta elinize gerçekte ne geçer

Bu adım neyi çözer

Bu adımda iki şeye karar veriyorsunuz: kendi sitenizde hangi taksit kademelerini açacağınıza ve kesinti maliyetini fiyata yansıtıp yansıtmayacağınıza. Karar bir pazarlama tercihi gibi görünür, oysa aritmetiktir; her kademe ürün başına kârınızdan belirli bir tutar götürür ve bir kademede kâr, kabul ettiğiniz asgari eşiğin altına iner. Bu adım o kademeyi tahminle değil sayıyla bulur.

Karar için üç girdi gerekir: sözleşmenizdeki kademe kademe komisyon oranları, komisyon üzerinden alınan BSMV'nin oranı ve blokaj gün sayısı. Dördüncüsü zaten elinizde: önceki iki adımda kurduğunuz ürün başına net kâr. Üçünü de sözleşmenizden ve hesap ekstrenizden alın; internette bulunan oranla yapılan hesap tahmindir ve tahmin ilk hakedişte düzeltilir.

Kime gerekli, kime değil

Kendi sitenizde kartla tahsilat yapan herkes bu hesabı yapar. Taksit açmayı hiç düşünmeseniz de tek çekimin bir kesintisi vardır; tutarı bilmeden fiyat kurmuş olursunuz.

Yalnız pazaryerinde satıyorsanız tahsilatı pazaryeri yapar; kesintiniz komisyondur ve o hesap pazaryerinde net kâr adımındadır. Bu adım size kendi sitenizi açtığınız gün gerekir.

Firmaya satıyorsanız tahsilat çoğu zaman havale ve vadeyle yürür; kart kesintisi yerine vade maliyetiniz vardır, o da bir sonraki adımda.

Kapsam sınırı önemlidir: bu sayfa hesap sayfasıdır. Sağlayıcı seçimi ve lisans sorusu sanal POS mu, ödeme kuruluşu mu, sektörünüze uygulanan taksit sınırını kimin belirlediği taksit politikası adımında anlatıldı. Burada o kararların rakamını üretiyoruz.

Taksit bedava değil

Taksit, sepet tutarını ve dönüşümü yukarı çeken en güçlü ayardır; maliyeti de en kolay gözden kaçan kalemdir. Sebebi basit: kesinti hakedişin içinde, sessizce alınır. Kasa fişi çıkmaz, ödeme yapmazsınız; ekstrede tek satır olarak durur.

Müşteri taksitle ödediğinde siz parayı taksitle almak zorunda değilsiniz — ama alıyor da olabilirsiniz. Sözleşmeler ikiye ayrılır: bir kısmı tutarın tamamını blokaj sonunda öder, bir kısmı taksit takvimiyle aylara yayar. Hangisi olduğunu sözleşmeden okuyun; araç ikinci hâli varsayıp taksit başına geçen tutarı ayrı satırda gösterir.

İki hâlde de değişmeyen şey şudur: komisyon ve BSMV, satışın tamamı üzerinden ve peşin kesilir. Kademe yükseldikçe komisyon oranı artar, çünkü vadeyi taşıyan bankadır. Yani taksit sayısı bir pazarlama seçeneği değil, fiyatlandırılmış bir vadedir.

Yasal dayanak

Bu adımda size düşen bir yükümlülük yok; ama üç hüküm kesinti satırlarının neden öyle olduğunu ve hangisinin geri geleceğini belirler.

Komisyon üzerinden alınan vergi. 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu'nun 28. maddesi, banka ve sigorta şirketlerinin her ne şekilde olursa olsun yaptıkları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine nakden veya hesaben aldıkları paraları banka ve sigorta muameleleri vergisine (BSMV) tabi tutar. Bankanın sizden aldığı POS komisyonu tam olarak böyle bir paradır. 31. madde verginin matrahını "28 inci maddede yazılı paraların tutarı" olarak tanımlar: matrah komisyonun kendisidir, satış tutarı değil. 33. madde verginin nispetini düzenler ve oranı işlem türüne göre ayrı ayrı belirleme yetkisini Cumhurbaşkanı'na verir — bu yüzden burada oran yazmıyoruz, ekstrenizdeki oranı araca siz girersiniz.

Mükellef siz değilsiniz, ödeyen sizsiniz. 30. maddeye göre BSMV'nin mükellefi banka ve bankerlerle sigorta şirketleridir; vergiyi devlete banka beyan eder, ama komisyonla birlikte sizden tahsil eder. Sizin beyan edeceğiniz bir vergi değildir, dolayısıyla sizin için "indirilecek vergi" de değildir.

KDV'den farkı hesabı değiştirir. 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 29. maddesinin 1-a bendi yalnız KDV'nin indirimini düzenler: size yapılan hizmetin faturasında gösterilen KDV'yi kendi hesapladığınız KDV'den düşersiniz. Komisyon üzerinden alınan bu vergi bir KDV değildir, o mekanizmanın içinde yer almaz. Aynı yüzde iki halde iki farklı maliyettir: biri geri gelir, öteki gelmez.

Bir uyarı: 30. madde mükellefi banka, banker ve sigorta şirketi olarak sayar, oysa her ödeme sağlayıcısı banka değildir. Kesintinizin hangi vergiyi taşıdığını ekstrenizden okuyun ve aracın vergi alanına o oranı girin. Hangi kalemin gider yazılacağını mali müşavirinize sorun; bu sayfa vergi görüşü değildir.

Ne tutar

Hesap ücretsizdir; kesinti her işlemde tekrar eder. Kalemler ve neye bağlı oldukları:

İlk iki satır her işlemde çıkar ve ürün başına kârınızı doğrudan yer. Üçüncüsü kâra dokunmaz ama işletme sermayesi ister; hesabı nakit akışı ve tahsilat süresi adımındadır. Dördüncüsü iade oranı yüksek kategorilerde sessizce büyür: iade edilen satışta komisyonun geri gelip gelmediği sözleşmede yazar, gelmiyorsa iade payınıza eklenir.

Hesabın mantığı

Net tahsilat dört basamakta oluşur ve sıra önemlidir:

1. İşlem tutarı. Müşterinin kartından çekilen KDV dahil tutar. Komisyon bunun üzerinden hesaplanır; yani devlete ödeyeceğiniz verginin üzerinden de komisyon ödersiniz.
2. Eksi komisyon. Kademe oranınız çarpı işlem tutarı.
3. Eksi komisyon üzerinden alınan BSMV. Matrah komisyondur, satış değil.
4. Eşittir hesabınıza geçen tutar. Buna bir de blokaj günü eklenir: tutar aynı kalır, tarihi değişir.

İkinci ve üçüncü basamak tek bir orana indirgenebilir: kesinti oranı, komisyon oranı çarpı (bir artı BSMV oranı) kadardır. Bu tek sayı kademeleri karşılaştırmayı kolaylaştırır; ama kararı oranla değil tutarla verin, çünkü aynı oran pahalı üründe çok başka bir tutar üretir.

Nasıl hesaplanır

POS komisyonu ve vade farkı hesaplayıcısı bu dört basamağı birlikte yapar. Girdiler: satış tutarı, kademe oranı, BSMV oranı, taksit sayısı ve blokaj günü. Çıktıda komisyon, BSMV, toplam kesinti, taksit başına hesabınıza geçen tutar ve net tahsilat ayrı satırlarda durur.

Aracı bir kez değil, kademe sayısı kadar çalıştırın: satış tutarını sabit tutup yalnız kademeyi ve oranını değiştirin. Karar, çıkan kesinti listesiyle verilir; tek bir hesapla değil.

Örnek, kendi rakamlarınızı ve kendi oranlarınızı koyun. KDV dahil satış tutarı 4.000 olsun; önceki iki adımdan gelen ürün başına net kârınız 520. Tek çekimde araç toplam kesintiyi 100 gösterdiyse kârınız 420'ye iner. Aynı sepette — örnek olarak — 3 taksit kademesinde kesinti 180 çıkarsa kâr 340, 12 taksit kademesinde 400 çıkarsa kâr 120'de kalır. Sizin sözleşmenizde kademeler de oranlar da başkadır; bu sayılar hesabın nasıl kurulduğunu gösterir.

Şimdi kararı verin: kabul ettiğiniz asgari kâr eşiği 200 ise, bu üründe duracağınız yer 3 ile 12 arasındaki bir kademedir. Aradaki kademeleri tek tek çalıştırıp kârın 200'ün altına indiği ilk kademeyi bulun; sizin sınırınız bir önceki kademedir.

Ürünün kesinti taşıma kapasitesi. Aracı her ürün için baştan çalıştırmamak için tek bir tavan hesaplayın: ürün başına net kârı işlem tutarına bölün — örnekte 520 bölü 4.000. Çıkan oran, o üründe toplam kesintinin aşamayacağı mutlak tavandır; kesinti bunu geçtiği anda taksitli satış zarardır. Asgari kâr eşiğiniz varsa tavan daha aşağıdadır: (520 − 200) bölü 4.000. Bu iki sayıyı bir kez çıkarın, sonra her kademeyi tek bakışta eleyin.

Kesinti sonrası marj. Marjın nereye indiğini görmek için kâr marjı hesaplayıcısını kullanın: "satış fiyatına göre marj" seçip kesinti sonrası tutarı ve maliyeti girin. Taksit açmadan önceki marj ile sonraki marj arasındaki fark taksidin gerçek bedelidir; onu dönüşümde kazandığınızla karşılaştırın.

Peşin fiyatı korumak. Kesintiyi fiyata yansıtacaksanız etikete kesinti oranı kadar eklemek yetmez; eklediğiniz farkın kendisi de kesintiye girer. Doğrusu bölmedir: etiket, peşin fiyatın (bir eksi kesinti oranı) değerine bölünmesiyle bulunur ve araç bunu "Peşin fiyatı korumak için etiket" satırında hazır verir. Aynı hatanın KDV'li hâli fiyatlama ve başabaş adımındadır.

Vade farkı yansıtmak

Kesintiyi müşteriye yansıtmanın ikinci yolu, peşin fiyat ile taksitli fiyat arasında açık bir fark bırakmaktır. Vade farkı hesaplayıcısına peşin fiyatı, taksitli toplamı ve vadeyi gün olarak girin; araç dönem maliyetini, aylığa ve yıllığa çevrilmiş oranı verir.

Bu çıktının iki okuması var. Birincisi sizin tarafınız: yansıttığınız farkın yıllık karşılığı kendi borçlanma maliyetinizin altındaysa müşteriye kendi paranızdan ucuza vade veriyorsunuz. Kendi maliyetinizi ticari kredi taksit hesaplayıcısıyla ölçün; vergiler faiz tutarı üzerinden alındığı için efektif oran akdi faizden yüksek çıkar. İkincisi müşterinin tarafı: aynı sayı "bu taksit pahalı mı" sorusunun cevabıdır ve rakip peşin fiyatına taksit veriyorsa dezavantajınızı ölçer.

Fiyatın nasıl gösterileceği bu adımın konusu değildir: peşin ve taksitli fiyatın sunumu reklam mevzuatı ve indirimli fiyat, hangi ürün grubunda hangi yolu seçeceğiniz taksit politikası adımındadır.

Blokaj: maliyet değil, bağlanan sermaye

Blokaj gün sayısı kesinti satırında görünmez, çünkü tutarı değiştirmez; tarihi değiştirir. Sonucu yine de paradır.

Aritmetiği tek çarpma: günlük kart cironuz çarpı blokaj günü, hiç serbest kalmayan tutarı verir. Günlük kart cironuz 12.000 ve blokaj 3 gün ise sürekli bağlı duran tutar 36.000 civarındadır. Ciro ikiye katlandığında bu tutar da ikiye katlanır: blokaj, büyüdükçe büyüyen bir sermaye ihtiyacıdır.

Kademeye göre blokajın değişip değişmediğini sözleşmenizden okuyun. Uzun kademede blokaj da uzuyorsa o kademenin gerçek maliyeti komisyonun gösterdiğinden fazladır; farkı nakit dönüşüm süresi hesaplayıcısında alacak günü olarak görürsünüz.

Ne kadar sürer

Oranlar elinizdeyse hesap yarım gün, kademe başına birkaç dakika. Asıl süre oranları yazılı almaktır: kademe listesi, BSMV oranı, blokaj günü ve iade edilen işlemde komisyonun durumu. Bunları tek bir e-postayla isteyin; sözlü bilgiyle fiyat kurmayın.

Bağımlılık zinciri açık: önceki iki adımdaki ürün başına net kâr olmadan bu hesap kurulamaz, bu hesap bitmeden panelde kademe açılmamalıdır. Cironuz büyüyünce oranlar yeniden görüşülebilir; hesabı da o zaman tekrarlayın.

Nereden yapılır

Kademe oranları, BSMV oranı ve blokaj günü sözleşmenizde ve hesap ekstrenizde yazar. Kademeleri açıp kapatmak sağlayıcının panelinden yapılır; ürün grubuna göre farklı kademe gösterilebiliyor mu, sağlayıcınıza sorun. Kesintilerin muhasebeleştirilmesini mali müşavirinize bırakın.

Hesabınızı Nakit Akışı Yönetimi kategorisinde tartışabilirsiniz. İşe yarayan soru oranı değil, oranın payını paylaşır: "Bu kategoride ürün başına kârımın yaklaşık dörtte biri uzun kademede kesintiye gidiyor; kademeyi kısaltanlar dönüşümde ne kaybetti, kısaltmaya değdi mi?"

Sık yapılan hata

BSMV'yi hesaba katmamak. Tek işlemde küçüktür, ay sonunda görünür; üstelik KDV gibi geri gelmez, sizin için düz bir maliyettir.

Kademeli oranı tek bir sayı sanmak. Her kademenin ayrı oranı vardır. Kısa kademenin oranıyla uzun kademeyi hesaplayan satıcı, kaybını ilk hakediş ekstresinde öğrenir; o ay satılanlar için yapacak bir şey kalmamıştır.

Kesintiyi fiyata ekleyerek yansıtmak. Etikete kesinti oranı kadar eklemek net tahsilatı peşin fiyata eşitlemez, çünkü eklenen fark da kesintiye girer. Bölme yapılmayan her satışta eksik kalırsınız ve eksik, satış adediyle çarpılır.

Blokajı yok saymak. Para hesabınıza geçmeden tedarikçiye ödeme yapıyorsanız aradaki günü siz finanse ediyorsunuz; blokaj uzadıkça aynı ciro daha çok sermaye ister ve bunu kâr tablosunda göremezsiniz.

Düşük marjlı üründe uzun kademe açmak. Kesinti, ürünün taşıma kapasitesini geçtiğinde taksit satışı değil zararı ölçekler.

İade edilen işlemin komisyonunu sormamak. İade oranı yüksek kategoride geri gelmeyen komisyon, iade payını hissedilir biçimde büyütür ve bu kalem hiçbir tabloda kendiliğinden belirmez.

Bu adım bitti mi?

• Sözleşmemdeki kademe kademe komisyon oranlarını ve komisyon üzerinden alınan verginin oranını yazılı olarak aldım.
• Her kademe için toplam kesinti tutarını araca hesaplattım; kademeleri oranla değil tutarla karşılaştırdım.
• Asgari kâr eşiğimi belirledim, ürün grubu başına kesinti taşıma kapasitesini (net kâr bölü işlem tutarı) çıkardım ve kârın eşiğin altına indiği ilk kademeyi işaretledim.
• Blokaj gün sayımı biliyorum; günlük kart ciromla çarpıp sürekli bağlı duran tutarı gördüm.
• Peşin fiyatı koruyacaksam etiketi bölerek buldum, ekleyerek değil.
• İade edilen işlemde komisyonun geri gelip gelmediğini sözleşmemden teyit ettim.

Sonraki adım

Ürün başına tahsilat belli oldu. Son adım zamana bakıyor: para stokta ve alacakta kaç gün duruyor, büyüme hızınızı nakit nerede durduruyor?