Sepet terk e-postası ve SMS'i: ticari ileti onayı ve İYS şartı

Bu adım neyi çözer

Ölçüm kurulduysa şunu görüyorsunuz: begin_checkout olayı var, purchase yok. Ödeme adımına kadar gelip siparişi tamamlamayan müşteriye "sepetinizde ürün kaldı" mesajı göndermek, e-ticaretin en bilinen geri kazanma yoludur. Bu adım o mesajı göndermeden önce yerine getirilmesi gereken üç şeyi anlatır: alıcının ticari elektronik ileti onayı, sizin İYS kaydınız ve kişisel veri tarafında aydınlatma.

Sepet terk mesajı, gönderildiği kanal ne olursa olsun — e-posta, SMS, anlık bildirim, arama — mevzuattaki tanımıyla bir ticari elektronik iletidir: mal ve hizmetinizi pazarlamak amacıyla elektronik ortamda gönderilen ileti. Yönetmelik bu tanımı "telefon, çağrı merkezleri, faks, otomatik arama makineleri, akıllı ses kaydedici sistemler, elektronik posta, kısa mesaj hizmeti gibi vasıtalar kullanılarak" gönderilen iletiler olarak kurar (Yönetmelik m.4/1-o). Dolayısıyla "sadece bir hatırlatma" savunması yoktur. Karar için üç girdi gerekir: alıcılarınızın tüketici mi, tacir ya da esnaf mı olduğu; onayı nerede alacağınız; gönderim aracınızın İYS ile konuşup konuşmadığı.

Kime zorunlu, kime değil

Tüketici alıcıya gönderim için önceden onay şarttır (6563 sayılı Kanun m.6/1; Yönetmelik m.5/1). Ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İYS'ye kaydolur (Yönetmelik m.5/2) ve İYS üzerinde onayı bulunmayan alıcıya ileti gönderilemez (m.5/3). Üçü birlikte okunur: onay var ama İYS'de yoksa gönderemezsiniz.

Tacir ya da esnaf alıcıya gönderim için önceden onay zorunlu değildir (Kanun m.6/2; Yönetmelik m.6/3). Bu istisna B2B satıcı için değerlidir ama sınırı vardır: gönderimden önce bu alıcıların elektronik iletişim adreslerini İYS'ye kaydetmeniz ve ret hakkını kullanıp kullanmadıklarını İYS üzerinden kontrol etmeniz gerekir (m.6/6). Ret hakkını kullanan tacir ya da esnafa onay alınmadan ileti gönderilemez (m.6/3). Alıcının tacir olduğunu "şirket adına sipariş verdi" diye varsaymak yerine kaydınızda bunun dayanağı bulunsun.

Onay gerektirmeyen bildirimler ayrı bir kümedir: devam eden abonelik ve üyelik, tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satın alma ve teslimat bildirimleri için onay aranmaz (Yönetmelik m.6/2). Ancak aynı fıkra bu bildirimlerde herhangi bir mal ya da hizmetin özendirilemeyeceğini ve tanıtımının yapılamayacağını söyler. Sepet terk mesajı tamamlanmış bir siparişin bildirimi değil, tamamlanmamış bir alışverişin özendirilmesidir; bizim okumamızda bu istisnaya sığmaz. Kendi mesaj metniniz için bu yorumu avukatınıza doğrulatın.

Alıcının kendisiyle iletişime geçilmesi amacıyla iletişim bilgisini vermesi hâlinde, temin edilen mal ya da hizmete ilişkin değişiklik, kullanım ve bakım iletileri için de ayrıca onay alınmaz (Kanun m.6/1; Yönetmelik m.6/1). Bu da sepet terk değildir; satın alınmış ürünle ilgilidir.

Yasal dayanak

Onayın şekli (Yönetmelik m.7) sepet terk kurulumunun tam kalbidir. Onay yazılı olarak, her türlü elektronik iletişim aracıyla ya da İYS üzerinden alınabilir; onayda alıcının olumlu irade beyanı, adı soyadı ve elektronik iletişim adresi bulunur (m.7/1). Onay metninde olumlu irade beyanı önceden seçili olamaz (m.7/8). Onay, sunduğunuz mal ya da hizmetin temini için ön şart olarak ileri sürülemez (m.7/9). Alıcıya ticari elektronik ileti göndererek onay talep edilemez (m.7/4). İYS dışında aldığınız onayı üç iş günü içinde İYS'ye kaydedersiniz (m.7/11); kaydedilmeyen onay geçersiz sayılır (m.7/12) ve İYS dışı onaylarda ispat yükü sizdedir (m.7/10).

İçerik tarafında iletide tacirler için MERSİS numarası ve ticaret unvanı, esnaflar için ad soyad ile kimlik ya da vergi numarası bulunur (Yönetmelik m.8/2); erişilebilir bir iletişim bilgisi yer alır (m.8/5); iletinin niteliği içerikten anlaşılmıyorsa "tanıtım" ya da "kampanya" gibi bir ibare konur (m.8/6); indirim ve hediye gibi promosyon varsa açıkça belirtilir (m.8/7). Sepet terk mesajına indirim kuponu ekliyorsanız bu son fıkra sizi ilgilendirir.

Ret hakkı her iletide sunulur (Yönetmelik m.9/4); ileti hangi kanaldan gittiyse ret de aynı kanaldan, kolay ve ücretsiz olmalıdır (m.9/3). Size ulaşan ret bildirimini üç iş günü içinde İYS'ye bildirirsiniz (m.9/6) ve aynı süre içinde gönderimi durdurursunuz (Kanun m.8/3; Yönetmelik m.10). Alıcı ret hakkını doğrudan İYS üzerinden de kullanabilir (m.9/7); yani listenizden çıkmayan ama İYS'de ret vermiş bir alıcı olabilir.

E-posta için özel bir durum var: Yönetmelik m.17/A, e-posta yoluyla gönderilen iletilere aracı hizmet sağlayıcının İYS kontrolüne ilişkin hükümlerin (m.11/5-8) uygulanmayacağını söyler. Pratikte bu, e-posta gönderim altyapınızın sizin adınıza İYS'yi kontrol etmediği anlamına gelir; onaysız adrese e-posta gitmesini önleyecek tek şey sizin listenizdir.

Kişisel veri tarafında e-posta adresi, telefon ve sepet içeriği kişisel veridir. Veri toplanırken kimliğiniz, işleme amacı, aktarım, toplama yöntemi ve hukuki sebep ile ilgili kişinin hakları konusunda aydınlatma yapmakla yükümlüsünüz (KVKK m.10). İşlemenin hukuki sebebi KVKK m.5'teki şartlardan birine dayanmalıdır; sepet verisini pazarlama amacıyla işlemek için hangi şarta dayanacağınız hukuki bir seçimdir ve bunu avukatınızla belirleyin.

Yaptırım: Kanun m.6/1'e aykırı gönderim idari para cezasına bağlanmıştır (Kanun m.12/1-a); ret bildirimine ilişkin yükümlülüklere aykırılık da ayrıca cezalıdır (m.12/1-c). Bir defada birden fazla kişiye m.6/1'e aykırı ileti gönderilmesi hâlinde ceza katlanarak uygulanır (m.12/2); sepet terk otomasyonu tanımı gereği toplu gönderimdir. Cezayı sicile kayıtlı merkezinizin bulunduğu ildeki ticaret il müdürü verir (Yönetmelik m.17/1). Tutarları buraya yazmıyoruz; her yıl yeniden değerlemeyle değişir ve güncel tutarlar Kanun metninin sonundaki tabloda yer alır.

Bu sayfa hukuki görüş değildir; onay metninizi, aydınlatma metninizi ve alıcı sınıflandırmanızı avukatınıza kontrol ettirin.

Ne tutar

Onay ve ret akışını sitenize kurmanın kendisi ücretsizdir; alışveriş altyapınız genellikle onay kutusunu ve ret bağlantısını destekler. İYS'ye kayıt ve temel hizmetlerin güncel ücretlendirmesini iys.org.tr'den doğrulayın; burada tutar vermiyoruz. Gönderim altyapısının ücreti gönderim hacmine bağlıdır.

Görünmeyen iki kalem daha var: onay ve aydınlatma metinlerini yazacak avukatın ücreti ve izinsiz gönderimin cezası. İkincisi bu adımdaki en büyük tutardır ve tek bir toplu gönderimle doğar.

Ne kadar sürer

İYS kaydı için hizmet sağlayıcı başvurusu yapılır, istenen bilgi ve belgeler sunulur ve size özel oluşturulan taahhütname elektronik olarak imzalanır; bu birkaç gün alabilir. Onay kutusunun sipariş ve üyelik akışına eklenmesi bir gündür. Onay metinlerinin avukat kontrolü bir hafta ayırmayı gerektirir.

Bağımlılık kesindir: İYS kaydı ve İYS'de onay olmadan sepet terk otomasyonu açılmaz. Mevcut bir onay listeniz varsa üç iş günü kuralı işler; listeyi İYS'ye aktarmadan gönderim yapamazsınız.

Nereden yapılır

İYS kaydı, İYS'nin hizmet sağlayıcı portalından yapılır; işletme adına yetkili kişi başvurur ve İYS'yi kullanacak yetkili kullanıcıları tanımlar. Kaydı siz ya da yetkilendirdiğiniz kişi yapabilir; sorumluluk hizmet sağlayıcı olarak sizindir.

Onay kutusu sitenize, sipariş özet ekranına ya da üyelik formuna sizin ya da yazılımcınız tarafından konur; metnini avukatınız yazar. Aydınlatma metni de avukat işidir. Sitenizde bu metinlerin izini e-ticaret uyum taraması ile kontrol edebilirsiniz; araç KVKK aydınlatma izini arar, metnin içeriğini değerlendirmez.

Sık yapılan hata

Sepet terk mesajını "sipariş bildirimi" saymak. Bildirim istisnası mal ya da hizmet özendirmeyi dışlar (Yönetmelik m.6/2); mesaj toplu gidince ceza katlanır (Kanun m.12/2).

Onay kutusunu önceden işaretli bırakmak. Böyle alınan onay geçersizdir (Yönetmelik m.7/8); listeniz büyür ama izinsizdir.

Onayı üyeliğin ya da siparişin ön şartı yapmak. Yönetmelik m.7/9 bunu yasaklar; "onay vermeden sipariş veremezsiniz" kurgusu onayı sakatlar.

Onayı alıp İYS'ye kaydetmemek. Üç iş günü içinde kaydedilmeyen onay geçersiz sayılır (m.7/11-12); onayınız var sanırken yoktur.

E-postada ret bağlantısı, SMS'te ret yolu olmaması. Ret imkânı her iletide bulunur (m.9/4) ve aynı kanaldan, ücretsiz sunulur (m.9/3); eksikliği ayrıca cezalıdır (Kanun m.12/1-c).

B2B alıcıya "nasılsa tacir" diye İYS kaydı yapmadan göndermek. Tacir ve esnaf adreslerinin gönderimden önce İYS'ye kaydedilmesi ve ret kontrolü gerekir (Yönetmelik m.6/6).

E-posta aracının İYS'yi kontrol ettiğini sanmak. E-posta iletilerinde aracının İYS kontrolü hükümleri uygulanmaz (m.17/A); süzgeç sizsiniz.

Eski müşteri listesini onaylı saymak. Onayın alındığını ispat yükü sizdedir (Yönetmelik m.7/10, m.13/1); "zaten müşterimdi" ispat değildir.

Bu adım bitti mi?

• İşletmem İYS'ye hizmet sağlayıcı olarak kayıtlı ve İYS numaram var.
• Onay kutum boş geliyor, ön şart değil ve metni avukat kontrolünden geçti.
• Site üzerinden aldığım her onay üç iş günü içinde İYS'ye kaydediliyor.
• Her sepet terk iletisinde MERSİS numarası ve unvan, iletişim bilgisi ve ret yolu var.
• Ret bildirimleri üç iş günü içinde hem İYS'ye bildiriliyor hem gönderim duruyor.
• Tacir ve esnaf alıcılarımın adresleri gönderimden önce İYS'ye kaydediliyor ve ret kontrolü yapılıyor.
• Aydınlatma metnim sepet verisinin pazarlama amacıyla işleneceğini kapsıyor.

Sonraki adım

İzin altyapısı kurulunca sepet terk mesajı yalnızca bir başlangıçtır; aynı izin, ikinci siparişi getiren iletişimin de zeminidir. Bir sonraki adım, müşterinin geri gelip gelmediğini ölçmeyi ve geri getirmenin neye mal olduğunu anlatıyor. "Sipariş formunda alınan onay ile İYS üzerinden alınan onay arasında ne fark var" gibi soruları Müşteri Kazanımı kategorisinde sorabilirsiniz.