Teknik SEO denetimi: kanonik, robots.txt, site haritası ve stoktan çıkan ürün

Bu adım neyi çözer

Teknik denetim, sizin "sitede var" dediğiniz sayfalarla Google'ın "gördüm ve dizine aldım" dediği sayfalar arasındaki farkı kapatır. Fark her sitede vardır; sorun, farkın nereden geldiğini bilmemektir: yanlış kanonik, robots.txt'de yanlış satır, eski adresten yeniye giden üç basamaklı yönlendirme, stoktan çıkmış ama hâlâ 200 dönen yüzlerce ürün sayfası.

Denetim için üç girdi gerekir: Search Console erişimi (mülkü henüz doğrulamadıysanız bu aşamanın son adımındaki doğrulamayı önce yapın), site haritanızdaki adres sayısı ve stoktan çıkan ürünlerde sitenizin şu an ne yaptığı. Üçüncüsü çoğu firma sahibinin bilmediği bir şeydir; artık satılmayan bir ürününüzün adresini açın ve ne olduğuna bakın.

Kime gerekli, kime değil

Kendi sitesi olan herkes için. Ölçek yalnız "tarama bütçesi" bölümünün ağırlığını değiştirir. Google, tarama bütçesi rehberinin büyük siteler için olduğunu açıkça yazar: bir milyondan fazla sayfası olup haftada bir değişen ya da on binden fazla sayfası olup her gün değişen siteler. Sayfalarınız yayınlandığı gün taranıyorsa bu rehber size göre değildir. Ama rehberdeki hijyen kuralları (404, yönlendirme zinciri, soft 404) küçük sitede de aynı biçimde geçerlidir; tek fark, ihmalin daha geç can yakmasıdır.

Tarama bütçesi

Google'ın tanımı iki parçadır: tarama kapasitesi sınırı (sunucunuzu yormadan ne kadar isteyebilir) ve tarama talebi (sayfalarınızı ne kadar sık görmek ister). İkisinin kesişimi, Google'ın "tarayabildiği ve taramak istediği" adres kümesidir.

Rehberin e-ticaret için işe yarayan maddeleri:

• Yinelenen içeriği birleştirin.
• Önemsiz sayfaların taranmasını robots.txt ile kapatın; bu iş için noindex kullanmayın, çünkü Google noindex sayfayı yine ister ve bütçe harcanır.
• Kalıcı olarak kaldırılan sayfalar için 404 ya da 410 döndürün; Google bu adresleri yeniden taramayı bırakır.
• Soft 404 sayfaları kaldırın.
• Site haritasını güncel tutun ve <lastmod> kullanın.
• Uzun yönlendirme zincirlerinden kaçının; taramaya olumsuz etkisi vardır.
• Sunucu yanıt süresini iyileştirin.

Kanonik

Aynı ürün üç kategoride üç adresle, ayrıca ?sirala=fiyat ve ?utm_source= ekleriyle açılıyorsa Google için bunlar ayrı adreslerdir ve hangisinin asıl olduğuna karar vermesi gerekir. Kanonik, bu kararı Google'a bırakmayıp sizin vermenizdir.

Google üç yöntemi güç sırasıyla verir: yönlendirme (güçlü sinyal), rel="canonical" (güçlü sinyal; HTML <link> ya da HTTP başlığı olarak), site haritasında yer alma (zayıf sinyal). Yöntemler birleştirilebilir ve birlikte daha etkilidir.

Kurallar: mutlak adres kullanın; kanonik sayfa kendine işaret etsin; aynı sayfa için farklı yöntemlerle farklı kanonik vermeyin; robots.txt'yi kanonik amacıyla kullanmayın; site içinde kanonik seçimini engellemek için noindex kullanmayın. Yinelenen sayfayı kalıcı olarak kaldırıyorsanız yönlendirme, ikisi de yaşayacaksa rel="canonical".

E-ticarette dört klasik ikilem: www ile www'suz, http ile https, sondaki / olan ile olmayan, büyük ile küçük harfli adres. Dördü için de tek bir tercih yapın ve diğerlerini ona yönlendirin.

robots.txt ile noindex farkı

Bu ikisi en çok karıştırılan çifttir ve karıştırılınca birbirini iptal eder.

robots.txt tarayıcıya "buraya girme" der; Google'ın kendi ifadesiyle bir sayfayı Google'dan uzak tutma mekanizması değildir. robots.txt ile engellenen bir sayfa, başka sitelerden bağlantı alıyorsa yine dizine girebilir; yalnız açıklama metni olmadan.

noindex ise "bu sayfayı dizine alma" der ve Google sayfayı, başka siteler bağlasa bile sonuçlardan tamamen düşürür. Tek şartı var: noindex'in çalışması için sayfanın robots.txt ile engellenmemiş olması gerekir. Google sayfayı tarayamazsa etiketi göremez.

Uygulama kuralı: taramayı israf eden ama zaten önemsiz adresler (filtre parametreleri, sepet, hesap sayfaları) için robots.txt. Sonuçlarda görünmemesi gereken ama taranabilir sayfalar için noindex; robots.txt'de açık kalır.

XML site haritası

Google site haritasını yaklaşık 500 sayfanın üzerindeki siteler, yeni ve dışarıdan az bağlantı alan siteler ya da çok görsel/video içeren siteler için önerir. Küçük ve iyi bağlanmış bir sitede zorunlu değildir; ama e-ticaret sitesi bu eşiği hızla geçer ve ürünler kategori derinliğinde kaybolur.

Kurallar Google'ın kendi belgesinden: tek dosya en çok 50.000 adres ya da sıkıştırılmamış 50 MB; aşıyorsa birden çok harita ve bir dizin dosyası. Adresler tam ve mutlak yazılır; Google adresi yazıldığı gibi tarar. Haritaya yalnız kanonik adresler girer. <lastmod> yalnız tutarlı ve doğrulanabilir biçimde doğruysa dikkate alınır; her taramada bugünün tarihini basan bir harita <lastmod>'u değersizleştirir. <priority> ve <changefreq> Google tarafından yok sayılır.

Gönderim iki yolla: Search Console'daki Site Haritaları raporu ya da robots.txt'ye Sitemap: https://... satırı.

Site haritası bir istek listesidir, garanti değildir. Hangi sayfaların gerçekten dizine girdiğini Sayfa dizine ekleme raporu söyler.

Dizine girmeyen sayfalar

Search Console'daki Sayfa dizine ekleme raporu (eski adıyla Kapsam raporu) her adresi "Dizine eklendi" ya da "Dizine eklenmedi" olarak sınıflar ve eklenmeyenlere neden yazar. Denetimde kritik olan, hangi nedenin sorun olup olmadığını bilmektir:

İlk iki satır hata değildir; Google bunları "amaçlandığı gibi çalışıyor" diye tanımlar. Denetimde zaman, üçüncü satırdan sonrasına harcanır. Raporun aylık okunma alışkanlığı bu aşamanın son adımında.

Yönlendirme zincirleri

Platform değiştiren ya da kategori yapısını yenileyen her site zincir üretir: eski adres, ara adres, yeni adres. Google varsayılan olarak en çok 10 basamak izler; ama zincirin uzunluğu daha ilk basamaktan taramaya zarar verir.

Kurallar: kalıcı taşımada sunucu tarafı 301; Google bunu hedefin kanonik olması gerektiğine dair güçlü sinyal sayar. 302 zayıf sinyaldir ve eski adres sonuçlarda kalabilir. JavaScript yönlendirmesi son çaredir. Denetimde iç bağlantıları son adrese güncelleyin; zincir hâlâ çalışsa bile her ziyaret ve her tarama fazladan istek üretir.

Stokta olmayan ürün sayfası

Bu, e-ticarette en sık sorulan ve en çok yanlış yapılan teknik karardır. Doğru cevap ürünün durumuna göre üçe ayrılır; üçü de Google'ın kendi belgelerinden türetilir.

Geçici olarak stokta yok, geri gelecek. Sayfa yaşamaya devam eder, 200 döner, "stokta yok" bilgisi görünür biçimde yazılır ve yapısal veride availability değeri gerçek duruma çekilir. Google'ın kabul ettiği değerler arasında OutOfStock, SoldOut, BackOrder, PreOrder, LimitedAvailability ve Discontinued vardır. Merchant Center'ın kuralı burada da geçerli: yapısal veri müşteriye gösterilen değerle aynı olmalı. Sayfa "tükendi" derken markup InStock diyorsa iki yerde birden sorun çıkar.

Kalıcı olarak çıktı, yerine geçen ürün var. Eski adresi yeni ürüne 301 ile yönlendirin. Yönlendirme Google'a "hedef, kaynağın yerine geçti" der; bu yalnız gerçekten yerine geçen bir ürün için doğrudur. Ana sayfa ya da kategori sayfası bir ürünün yerine geçmez; oraya yönlendirmek Google'a yanlış sinyal verir.

Kalıcı olarak çıktı, yerine geçen yok. 404 ya da 410 döndürün. Google, 429 dışındaki tüm 4xx kodlarını aynı biçimde ele alır: içerik yok, adres dizinden düşer ve yeniden taranmaz. 410'un 404'e üstünlüğü Google'ın belgesinde yoktur; ikisi de olur. Yapılmaması gereken tek şey, "bu ürün artık satılmıyor" yazan bir sayfayı 200 ile sunmaktır: Google buna soft 404 der ve raporda gerçek 404 önerir.

Kararı ürün başına değil, kural olarak verin: altyapınızın stoktan çıkan üründe ne yapacağını bir kez belirleyin, sonra otomatik işlesin. Altyapınız üç durumu ayırt edemiyorsa (çoğu kiralık paket yalnız "ürünü pasife al" seçeneği sunar), pasif ürünün hangi kodu döndürdüğünü yazıp Dijital Pazarlama Kanalları kategorisinde sorun: "Pasife aldığım ürünler 200 ile boş sayfa dönüyor; altyapımda 410 seçeneği yok, ne yapmalıyım?"

HTTPS ve erişim

Sitenizin sertifikasında sorun olup olmadığını e-ticaret uyum taraması raporlar: araç siteyi HTTPS üzerinden açmayı dener, sertifika sorunu varsa bunu ayrıca yazar. Kapsamı bununla sınırlıdır; taramayı kanonik, robots.txt ve yönlendirme denetiminin yerine değil, başlangıcı olarak kullanın.

Sunucu hatası (5xx) döndüren site için Google'ın tepkisi nettir: tarama hızını düşürür, hata sürerse dizindeki içerik zamanla düşer. Kampanya gününde çöken site yalnız o günün satışını değil, sonraki haftaların taramasını da kaybeder.

Sık yapılan hata

noindex verip robots.txt ile de engellemek. Google sayfayı tarayamaz, noindex'i göremez, sayfa bağlantı alıyorsa dizinde kalır. İkisinden birini seçin.

Site haritasına her adresi koymak. Yönlendiren, 404 dönen, kanonik olmayan ya da noindex'li adresler haritada duruyorsa harita Google'a çelişkili sinyal gönderir. Haritada yalnız dizine girmesini istediğiniz kanonik adresler durur.

Stoktan çıkan ürünü 200 ile "bulunamadı" sayfasına bağlamak. Rapor soft 404 ile dolar; Google bu adresleri hata sayar ve gerçek sayfaları aralarından ayıklamak zorunda kalır.

Taşınma sonrası zinciri bırakmak. Eski platformdan yeniye geçerken eski yönlendirmeler yenilerin üstüne biner; birkaç yıl sonra bazı adresler dört basamak yönlenir. Her taşınmada zinciri sıfırlayıp tek basamağa indirin.

Her yinelenen adres için noindex kullanmak. Google kanonik seçimi için noindex kullanmayın der; kopya sayfada kanonik ya da yönlendirme kullanılır.

Bu adım bitti mi?

• www/www'suz, http/https ve sondaki / için tek tercih yaptım; diğerleri ona yönleniyor.
• Filtre ve sıralama parametrelerimden hangisinin robots.txt'de olduğunu biliyorum; noindex'li hiçbir sayfa robots.txt'de engelli değil.
• Site haritamda yalnız kanonik adresler var; <lastmod> gerçek değişim tarihini gösteriyor.
• Sayfa dizine ekleme raporunda "Soft 404" ve "Yönlendirmeli sayfa" satırlarını inceledim ve nedenlerini biliyorum.
• Stoktan çıkan ürün için sitemin ne yaptığını üç duruma göre belirledim ve bir üründe test ettim.
• Eski adreslerden yeniye giden yönlendirmeler tek basamaklı.

Sonraki adım

Google artık doğru sayfaları görüyor. Sıra o sayfaların ne sattığını da anlamasında: ürün yapısal verisi, fiyat ve stok bilgisini arama sonucuna taşıyor.